|
Castratie, poes
De castratie van de poes
Bij het lezen van deze titel zal
menigeen de wenkbrauwen optrekken. 'De castratie van de poes', klopt dat
wel? Moet dat niet de sterilisatie van de poes zijn?Het klopt echter helemaal.
In diergeneeskundig Nederland wordt
zelden tot nooit gesteriliseerd, maar eigenlijk altijd gecastreerd. Zowel
bij katers als bij poezen!
Het verschil tussen sterilisatie en
castratie zit in de definitieve wegname van een anatomische structuur. Bij
een sterilisatie haal je niets uit het lichaam weg, je laat alles zitten
wat er zat en zorgt er slechts voor dat het niet meer werkt: de bekende
sterilisatie bij de mens zowel mannelijk als vrouwelijk. Bij dieren gaan
we zelden tot deze ingreep over. Bij dieren halen wij eigenlijk altijd
iets weg: dit is een castratie.
Bij een castratie van een kater
verwijder je de testikels (de ballen), bij een castratie van een poes
verwijder je de eierstokken, al dan niet in combinatie met de baarmoeder.
In de volksmond wordt nog altijd over de sterilisatie van een poes en de
castratie van een kater gesproken: technisch gesproken klopt dit dus niet.
'DE CASTRATIE VAN EEN POES IS EEN VEEL
VOORKOMENDE OPERATIE'
De castratie van de poes is een veel
voorkomende, dagelijks terugkerende operatie. De meeste lezers zullen op
een bepaald moment in hun kattenminnend bestaan wel eens een poes ter
castratie hebben aangeboden bij de dierenarts. Dit artikel leidt u stap
voor stap door de chirurgische procedure van een castratie van een poes .De getoonde operatie laat u de wegname
van twee eierstokken zien. Vroeger werd eigenlijk altijd gekozen voor
wegname van het hele geslachtsapparaat, dat wil zeggen de eierstokken
inclusief de baarmoeder hoornen (ovariohysterectomie).
Tegenwoordig kiezen
we standaard voor wegname van uitsluitend de eierstokken (ovariectomie).
Van deze standaard kan afgeweken
worden in het geval dat er bijvoorbeeld een forse baarmoederontsteking zit
die verwijdering van de baarmoeder hoornen vereist. Normaal gesproken
lijken de baarmoeder hoornen van de poes op spaghetti sliertjes: prachtig
dun en rozerood. Wanneer een poes enkele krolsheden heeft ondergaan, zie
je de baarmoeder hoornen onder hormonale invloed behoorlijk verdikken. Dit effect dat hormonen op het
geslachtsapparaat hebben, is met name heel duidelijk waarneembaar wanneer
de poes de pil heeft geslikt. Vroeger mocht een castratie pas bij poezen
vanaf één jaar uitgevoerd worden, tegenwoordig mag dat al veel eerder.
Wij houden zelf een half jaar aan en krijgen op deze leeftijd nog
hormonaal ongeschonden baarmoeder hoornen te zien.
Misverstand
Wat we regelmatig horen is dat het
belangrijk, goed en nodig voor de poes zou zijn om een keer een nestje te
hebben gehad. Dit is niet waar. Uiteraard beslist een eigenaar hier
helemaal zelf over, maar het is niet onverstandig bij enkele zaken stil te
staan.
Zo kan de pil behoorlijk vervelende
gevolgen voor uw dier hebben als baarmoederontsteking, suikerziekte en
borsttumoren. Ook zonder pilgebruik zien we bij oudere poezen
baarmoederontstekingen en borsttumoren ontstaan, de dieren staan immers
hun hele leven onder schadelijke hormoneninvloed vanuit de eierstokken.
Vrouwen hebben tijdens iedere menstruatieperiode een eisprong. Bij poezen
is dit niet het geval; zij hebben een geïnduceerde eisprong.
Dat wil zeggen: de kater zorgt er door
te dekken voor dat een poes een eisprong krijgt. De penis van de kater is
voorzien van weerhaken, die ervoor zorgen dat het terugtrekken van de
penis na een dekking een pijnlijke aangelegenheid is voor de poes - en
schreeuwt. Dit ritueel zorgt ervoor dat de poes ovuleert (een eisprong
krijgt). Wordt ze niet gedekt tijdens een krolsheid, dan heeft ze ook geen
eisprong.
De castratie
1. Ons operatieprogramma speelt zich
met name in de ochtenduren af, dus de te castreren poezen worden 's
morgens aangeboden door de eigenaar. Zij hebben vanaf 18.00 uur de avond
ervoor niet gegeten - zo zijn ze nuchter voor de operatie -, maar ze mogen
wel drinken.
2. Na een kleine narcoseprik valt de
poes in een diepe slaap, waarbij men haar ogen openhoudt. Om deze tegen
uitdroging te beschermen bedruppelen wij ze met beschermende kunsttranen.
Daarna gaat ze onder een gasnarcose en permanente bewaking.
3. Het operatiegebied wordt ruim
geschoren. Dit is belangrijk, omdat je bij een noodgeval tijdens de
operatie (zoals bij een bloeding) de buik soms verder moet openen.
Uiteraard moet er preventief een ruimer deel geschoren en steriel zijn,
zodat je zonder gevaar voor infectie de snede groter kan maken. Na bet
scheren wordt de buikhuid gedesinfecteerd volgens chirurgisch protocol,
waarna de operatie kan beginnen.
4. De poes wordt op haar rug op de
(verwarmde)operatietafel gelegd en het operatiegebied wordt met steriele
doeken afgedekt (castratie kan ook in de flank uitgevoerd worden, maar wij
kiezen voor castratie via de middenlijn van de buikwand. De doeken worden
met klemmetjes vastgezet. Binnen het operatieveld wordt goed de navel in
de gaten gehouden, omdat de buik straks vanaf de navel naar achteren wordt
geopend.5. Nadat de buikwand geopend is, wordt
met castratiehaakje de eerste baarmoederhoorn uit de buik gehaald. Als je
het geslachtsapparaat van de poes met die van de vrouw vergelijkt, zie je
dat een poes nauwelijks een baarmoederlichaam heeft maar wel twee grote
hoornen, terwijl de vrouw nauwelijks hoornen heeft en een groot
baarmoederlichaam. De poes voldraagt haar kittens dan ook in de hoornen,
terwijl een baby zich in het baarmoederlichaam ontwikkelt.
6. De eierstokken die we willen
verwijderen, zijn enerzijds stevig met de respectievelijke nieren
verbonden en anderzijds is er een verbinding met de baarmoeder hoornen.
Van beide zijden is er bloedvoorziening. We streven er bij deze operatie
naar om zowel de slagader die de eierstok van bloed voorziet (arteria
ovarica), als de slagader die de baarmoederhoorn van bloed voorziet (arteria
uterina: Uterus = baarmoeder) dicht te binden. Nadat beide slagaders
dichtgebonden zijn (met een draad die na enige tijd vanzelf oplost) kunnen
we de eierstok veilig, zonder gevaar voor bloedingen verwijderen. Dan
binden we de arteria ovarica dicht, niet in beeld maar vlak onder de
buikwand, ligt de nier.
7. Vervolgens knippen we de eierstok
los van zijn verbinding aan de nier. Dit kunnen we nu veilig doen omdat de
bloedvoorziening aan die kant goed dichtgebonden is. Onder de eierstok
zetten we een vaatklem, omdat vanaf die zijde nog wel bloedvoorziening is
en we niet willen dat er te veel bloed verloren gaat. Door met de vingers
het losgeknipte stukje, bevestiging aan de nier vast te houden, kunnen we
op nabloeding controleren.
9. Vervolgens binden we de slagader
van de andere kant af door een draad rond de baarmoederhoorn te binden. Nu
is de bloedtoevoer van beide zijden dichtgebonden en kan de eierstok
zonder bloedinggevaar verwijderd worden.
1O. Dezelfde procedure herhaalt zich
voor de tweede eierstok.11.Vervolgens kunnen beide eierstokken
veilig losgeknipt en definitief uit de buik verwijderd worden. De
baarmoederhoornen worden weer teruggestopt in de buik en de buikwand kan
gesloten worden.
12. De sluiting van de buikwand en
buikhuid kan op verschillende manieren gebeuren. Wij sluiten in eerste
instantie de buikwand in een enkele doorlopende laag die voldoende
stevigheid moet geven, zodat een buikbreuk na de operatie uitgesloten is.
Vervolgens sluiten we de buikhuid met een dubbele ononderbroken
hechttechniek, die we de subdermale sluiting noemen (sub = onder, dermus =
huid)Het voordeel van deze hechttechniek is dat je onzichtbaar onder de
huid hecht en dus na afloop van de operatie geen hechtdraadjes meer ziet
waar het geopereerde dier aan kan gaan likken. Het onzichtbare
eindresultaat van de operatie wordt getoond. 13. Na de operatie krijgen
alle dieren een pijnstillende injectie, zodat ze eigenlijk de volgende
dag alweer bijna de oude zijn.
NA EEN CASTRATIE HEBBEN DIEREN DE
NEIGING IN GEWICHT TOE TE NEMEN
Het is goed te bedenken dat dieren na
een castratie de neiging hebben wat in gewicht toe te nemen. Soms denkt
een eigenaar dat een hangbuik na een sterilisatie het gevolg is van een
verkeerde operatietechniek.
Het is leuk te weten dat katten een
voorkeur hebben om overtollig vet op te staan onder de huid van hun navel
tot hun knieën. Dat prachtige heen en weer wiegende kwabje onder de buik
van uw gecastreerde poes is dus niet zozeer een direct gevolg van een
toegepaste operatie techniek, als wel een indirect gevolg van de
castratie: meer vetopslag. En in dit gevat geldt dus wel degelijk dat
ieder pondje door het mondje gaat. Probeer na een castratie een beetje
extra op het eetgedrag van uw dier te letten, dan zullen overtollige
kwabjes ook uitblijven.
Met dank aan Paula Hendriks, dierenarts te Schagen.
Terug naar boven
|
